नेपाली सेना सम्बन्धी सामान्य ज्ञान (GK) Officer Cadet Entrance Exam को तयारीका लागि महत्वपूर्ण विषय हो । यसअन्तर्गत नेपालको एकीकरण अभियान, नुवाकोट, कीर्तिपुर, काठमाडौं, सिन्धुलीगढी, काँगडा, मलाउ र नालापानीका युद्ध तथा नेपाल–अङ्ग्रेज र नेपाल–भोट युद्धसम्बन्धी जानकारी समेटिन्छ। साथै, नेपाली सेनाको शान्ति सेनामा सहभागिता, सहभागी भएका प्रमुख मिसन र मुलुकहरू, नेपाली सेनाका विभिन्न दर्जा तथा दर्ज्यानी चिन्हहरू, सैनिक ऐन २०६३ र सैनिक सेवा नियमावली २०६९ अन्तर्गतका सैनिक अदालत तथा बिदासम्बन्धी व्यवस्था पनि परीक्षाका लागि महत्वपूर्ण छन्।
यस विषयमा पृथ्वीनारायण शाह, अमरसिंह थापा, भक्ति थापा, बलभद्र कुँवर, बहादुर शाह, जङ्गबहादुर राणा, भीमसेन थापा र कालु पाण्डेजस्ता नेपाली सैनिक तथा ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरूको योगदान र भूमिकासम्बन्धी प्रश्नहरू पनि सोधिन सक्छन्।
यस Officer Cadet Exam resources अन्तर्गतको स्रोतमा अधिकृत क्याडेट प्रवेश परीक्षाका लागि आवश्यक नेपाली सेना सम्बन्धी महत्वपूर्ण तथ्यहरू सरल रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। साथै, परीक्षा तयारीका लागि उपयोगी विषयगत जानकारी, अध्ययन सामग्री र MCQ अभ्यासहरू पनि समावेश गरिएको छ। थप GK for Officer Cadet preparation सामग्रीका लागि सम्बन्धित स्रोतहरू पनि हेर्न सकिन्छ।
- नेपाली सेना सम्बन्धी सामान्य ज्ञान किन महत्वपूर्ण छ?
- अधिकृत क्याडेट परीक्षाका लागि मुख्य पाठ्यक्रम
- १. नेपालको एकीकरण सम्बन्धी जानकारी
- २. नेपाल-अंग्रेज युद्ध र नेपाल-भोट युद्ध
- ३. नेपाली सेनाको शान्ति सेनामा सहभागिता
- ४. नेपाली सेनाका दर्जाहरू र दर्ज्यानी चिन्हहरू
- ५. सैनिक ऐन २०६३ र सैनिक सेवा नियमावली २०६९
- ६. ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरू
- नेपाली सेनासम्बन्धी प्रश्न कसरी तयारी गर्ने?
- नेपाली सेना: अभ्यास प्रश्नहरू
- निष्कर्ष
- Related Resources
नेपाली सेना सम्बन्धी सामान्य ज्ञान किन महत्वपूर्ण छ?
अधिकृत क्याडेट परीक्षामा सामान्य ज्ञानले उम्मेदवारको देश, संस्था, इतिहास र मूल्य–मान्यतासम्बन्धी आधारभूत बुझाइ परीक्षण गर्छ । नेपाली सेना यस्तो संस्था हो जसले नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता र राष्ट्रिय सुरक्षाको रक्षा गर्दै आएको छ ।
नेपाली सेनासम्बन्धी तथ्यहरू केवल कण्ठ गर्नेभन्दा संस्था → इतिहास → युद्ध → परम्परा → वर्तमान भूमिका बीचको सम्बन्ध बुझेर अध्ययन गर्दा तथ्यहरू लामो समयसम्म सम्झन सजिलो हुन्छ ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा: नेपाली सेनासम्बन्धी धेरै तथ्यहरू (जस्तै प्रधानसेनापतिको नाम, दर्जाबन्दी, संगठनको आकार तथा हालसालैका घटना) समयअनुसार परिवर्तन हुन्छन्। त्यसैले यस्ता तथ्यहरू अध्ययन गर्दा पछिल्लो आधिकारिक वेबसाइट (nepalarmy.mil.np) तथा समाचारबाट अद्यावधिक गर्नुहोस् । यस स्रोतमा अवधारणा, संरचना र स्थायी प्रकृतिका तथ्यहरूमा बढी जोड दिइएको छ ।
अधिकृत क्याडेट परीक्षाका लागि मुख्य पाठ्यक्रम
पाठ्यक्रमअनुसार यस स्रोतमा निम्न प्रमुख विषयहरू समेटिएका छन्:
👉 नेपालको एकीकरण सम्बन्धी जानकारी
👉 नेपाल-अंग्रेज युद्ध र नेपाल-भोट (तिब्बत) युद्ध
👉 नेपाली सेनाको शान्ति सेनामा सहभागिता
👉 नेपाली सेनाका दर्जाहरू र दर्ज्यानी चिन्हहरू
👉 सैनिक ऐन २०६३ र सैनिक सेवा नियमावली २०६९
👉 ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरू
१. नेपालको एकीकरण सम्बन्धी जानकारी
नुवाकोट विजय
👉 पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १८०१ साल असोज १५ गते (सन् १७४४) नुवाकोट विजय गरेका थिए।
👉 नुवाकोट विजयका प्रमुख सेनापति कालु पाण्डे थिए। उनी यसै अभियानका क्रममा घाइते भई पछि मृत्यु भएका थिए।
👉 नुवाकोट विजयलाई नेपाल एकीकरण अभियानको पहिलो महत्त्वपूर्ण विजय मानिन्छ। नुवाकोट काठमाडौं उपत्यका प्रवेश गर्ने रणनीतिक मार्ग भएकाले यसको विशेष महत्त्व थियो।
किर्तिपुर युद्ध
👉 पृथ्वीनारायण शाहले कीर्तिपुरमाथि तीन पटक आक्रमण गरेका थिए—वि.सं. १८१४, १८१५ र १८२० ।
👉 पहिलो र दोस्रो आक्रमणमा गोरखाली सेना पराजित भएको थियो ।
👉 दोस्रो आक्रमणमा कालु पाण्डेको मृत्यु भयो भने शूरप्रताप शाह घाइते भएका थिए ।
👉 तेस्रो आक्रमणमा, वि.सं. १८२० मा कीर्तिपुर विजय गरिएको थियो ।
👉 कीर्तिपुर विजयपछि स्थानीय बासिन्दामाथि नाक–कान काट्ने जस्ता कठोर दण्ड दिइएको घटनाको ऐतिहासिक स्रोतहरूमा उल्लेख पाइन्छ।
काठमाडौं, पाटन, भक्तपुर विजय
👉 काठमाडौं – इन्द्रजात्राको दिन (वि.सं. १८२५) गोरखाली सेनाले सजिलै कब्जा गरे, किनकि राजा जयप्रकाश मल्ल त्यतिबेला उत्सवमा व्यस्त थिए।
👉 पाटन – काठमाडौं पतनसँगै पाटन पनि गोरखाली नियन्त्रणमा आयो।
👉 भक्तपुर – वि.सं. १८२६ मा अन्तिम मल्ल राजा रणजित मल्लको आत्मसमर्पणसँगै भक्तपुर पनि एकीकरणमा गाभियो। यसका साथ मल्लकालको अन्त्य भयो।
सिन्धुलीगढी युद्ध (वि.सं. १८३३)
👉 यो युद्ध गोरखाली सेना र मकवानपुरका राजा दिग्बन्धन सेन एवं तिनलाई सहयोग गर्न आएको इस्ट इन्डिया कम्पनीको सेनाबीच भएको थियो।
👉 ब्रिटिश सेनाको नेतृत्व क्याप्टेन किन्लकले गरेका थिए।
👉 गोरखाली सेनाले विजय हासिल गर्यो — यो नेपाल-अंग्रेज बीचको पहिलो सैनिक भिडन्त मानिन्छ।
काँगडा युद्ध (वि.सं. १८६२-१८६६)
👉 पश्चिम हिमाचल क्षेत्रको काँगडा किल्लामाथि नेपाली सेना र महाराजा रणजित सिंहको सिख सेना बीच लामो युद्ध चल्यो।
👉 नेपाली सेनाका सेनापति अमरसिंह थापा थिए।
👉 अन्ततः सिख सेनासँगको संयुक्त दबाबका कारण नेपाली सेनाले काँगडा त्याग्नुपर्यो — यसले नेपालको पश्चिमतर्फको विस्तार रोकियो।
मलाउ युद्ध
👉 अमरसिंह थापाको नेतृत्वमा भएको यो युद्ध पनि ब्रिटिश ईस्ट इन्डिया कम्पनीविरुद्ध भएको थियो।
👉 मलाउ किल्लाको घेराबन्दीपछि अमरसिंह थापाले सम्मानजनक सन्धिका साथ किल्ला त्याग्नुपरेको थियो।
नालापानी युद्ध (वि.सं. १८७१, नेपाल-अंग्रेज युद्धको एउटा प्रमुख युद्ध)
👉 देहरादून नजिकको नालापानी (खलंगा) किल्लामा बलभद्र कुँवरको नेतृत्वमा नेपाली सेनाले वीरतापूर्वक लडे।
👉 ब्रिटिश सेनापति जनरल रोलो गिलेस्पी यही युद्धमा मारिए।
👉 सीमित सेना र स्रोतका बाबजुद पानीको स्रोत काटिएपछि पनि बलभद्र कुँवरको नेतृत्वमा सेनाले लामो समय अंग्रेजलाई थेग्यो, जसले गर्दा यो युद्ध नेपाली वीरताको प्रतीक बनेको छ।
२. नेपाल-अंग्रेज युद्ध र नेपाल-भोट युद्ध
नेपाल–अंग्रेज युद्ध
👉 युद्धको प्रत्यक्ष कारण: बुटवल र स्यूराज क्षेत्रको सीमा विवाद तथा ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनीसँग उत्पन्न विवाद।
👉 युद्धको अवधि: सन् १८१४ देखि १८१६ सम्म नेपाल र ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनीबीच युद्ध भयो।
👉 प्रमुख युद्ध मोर्चाहरू: युद्ध मुख्यतः कुमाउँ, गढवाल, देहरादून/नालापानी र मकवानपुर क्षेत्रमा लडिएको थियो।
प्रमुख नेपाली योद्धाहरू:
👉 बलभद्र कुँवर — नालापानीको युद्ध (सन् १८१४)।
👉 अमरसिंह थापा — कुमाउँ–गढवाल क्षेत्रमा (सन् १८१४–१८१५)।
👉 भक्ति थापा — देउथल/मलाउँको युद्ध (सन् १८१५)।
👉 भक्ति थापाको वीरगति: देउथल (मलाउँ)को युद्धमा सन् १८१५ मा वीरगति प्राप्त गरे।
👉 युद्धको अन्त्य: सन् १८१६ मा भएको सुगौली सन्धिपछि नेपाल–अंग्रेज युद्धको अन्त्य भयो।
सुगौली सन्धिका प्रमुख प्रावधानहरू:
👉 नेपालले कुमाउँ, गढवाल र सिक्किमका केही भूभागसहित ठूलो भूभाग गुमाउनुपर्यो।
👉 नेपालले तराईका केही भूभाग पनि गुमायो।
👉 नेपालमा ब्रिटिश रेजिडेन्ट राख्ने व्यवस्था गरियो।
👉 सन् १८५७ को भारतीय विद्रोहमा नेपालले ब्रिटिश पक्षलाई गरेको सहयोगपछि बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर क्षेत्र नेपाललाई फिर्ता गरियो। यी क्षेत्रलाई नयाँ मुलुक भनिन्छ।
नेपाल-भोट (तिब्बत) युद्ध
पहिलो नेपाल–तिब्बत युद्ध (वि.सं. १८४५–४६, सन् १७८८–८९)
👉 युद्धको कारण: व्यापार तथा सीमा विवाद, विशेषगरी नुन–चामल व्यापार र मुद्रा सम्बन्धी विवादका कारण युद्ध भएको थियो।
👉 केरुङ सन्धि (सन् १७८९): यस सन्धिबाट पहिलो नेपाल–तिब्बत युद्धको अन्त्य भयो। सन्धिअनुसार तिब्बतले नेपाललाई वार्षिक कर तिर्ने सहमति गरेको थियो।
दोस्रो नेपाल–तिब्बत युद्ध (वि.सं. १८५१–५२, सन् १७९१–९२)
👉 युद्धको कारण: तिब्बतले पहिलो युद्धपछि भएको सम्झौताअनुसार नेपाललाई तिर्नुपर्ने कर तथा अन्य दायित्व पूरा नगरेपछि पुनः युद्ध भयो।
👉 चीनको हस्तक्षेप: यस युद्धमा तिब्बतलाई चीनका छिङ (माञ्चु) सम्राटले सहयोग गरेपछि चिनियाँ सेना नेपालतर्फ अघि बढ्यो र नेपालले पछि हट्नुपर्यो।
👉 बेत्रावती सन्धि (सन् १७९२): यस सन्धिबाट युद्धको अन्त्य भयो। नेपालले तिब्बतबाट लिँदै आएको कर त्याग्नुपर्यो र चीनका सम्राटलाई प्रत्येक पाँच वर्षमा उपहार/भेट पठाउने प्रथा सुरु भयो।
नेपाल–तिब्बत युद्ध (वि.सं. १९१२–१३, सन् १८५५–५६)
👉 युद्धको समय: जंगबहादुर राणाको समयमा नेपाल र तिब्बतबीच व्यापार तथा सीमा विवादलगायतका विषयमा पुनः युद्ध भयो।
👉 थापाथली सन्धि (सन् १८५६): यस सन्धिबाट युद्धको अन्त्य भयो।
👉 सन्धिका प्रमुख प्रावधान: तिब्बतले नेपाललाई वार्षिक १०,००० रुपैयाँ तिर्ने व्यवस्था भयो र नेपाली व्यापारीलाई तिब्बतमा व्यापारसम्बन्धी विशेष सुविधा प्राप्त भयो।
३. नेपाली सेनाको शान्ति सेनामा सहभागिता
👉 नेपालले सन् १९५८ मा पहिलो पटक संयुक्त राष्ट्रसंघीय शान्ति स्थापना अभियानमा सहभागी भएको थियो (लेबनानमा UNOGIL)।
👉 नेपाल संयुक्त राष्ट्रसंघको शान्ति सेनामा सैनिक योगदान गर्ने अग्रणी मुलुकहरूमध्ये एक हो।
👉 नेपाली सेनाले संलग्न भएका प्रमुख मिसन र मुलुकहरू:
👉 नेपाली सेनाले संलग्न भएका प्रमुख मिसन र मुलुकहरू:
| मिसन | मुलुक/क्षेत्र |
|---|---|
| UNOGIL | लेबनान (१९५८) |
| UNTAG | नामिबिया |
| UNIKOM | इराक-कुवेत सीमा |
| UNAMIR | रुवाण्डा |
| UNMEE | इथियोपिया-इरिट्रिया सीमा |
| MONUSCO/MONUC | कंगो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र |
| UNMIL | लाइबेरिया |
| UNMISS | दक्षिण सुडान |
| UNIFIL | लेबनान (हालको मिसन) |
| MINUSCA | मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र |
| UNDOF | गोलन हाइट्स (सिरिया-इजरायल सीमा) |
| UNISFA | अबेई (सुडान-दक्षिण सुडान) |
| UNTSO | मध्यपूर्व |
| UNFICYP | साइप्रस |
| MINURSO | पश्चिम सहारा |
| UNOSOM | सोमालिया |
| UNPROFOR | बोस्निया (पूर्व युगोस्लाभिया) |
| UNMIT | पूर्वी टिमोर |
| UNMIH | हाइटी |
👉 नेपाली सेना शान्ति सेनामा सैनिक टुकडी पठाउने विश्वका शीर्ष योगदानकर्ता मुलुकहरूमध्ये सधैं अग्रस्थानमा रहँदै आएको छ।
👉 नेपाली सेनाका शान्ति सैनिकहरूको नारा/पहिचान “शान्ति सेना” (Blue Helmet/Blue Beret) भनेर चिनिन्छ।
👉 नेपाली सेनाका सैनिकहरूले शान्ति मिसनमा उत्कृष्ट योगदानका लागि विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान र मेडलहरू पनि प्राप्त गरेका छन्।
४. नेपाली सेनाका दर्जाहरू र दर्ज्यानी चिन्हहरू
नेपाली सेनाको दर्जा संरचना (माथिबाट तलसम्म)
जर्नेल (General Officers) श्रेणी:
- प्रधान सेनापति (Field Marshal) – सम्मानार्थ प्रदान गरिने सर्वोच्च दर्जा
- महारथी (General)
- रथी (Lieutenant General)
- उपरथी (Major General)
- सहायक रथी (Brigadier General)
अफिसर (Officer) श्रेणी:
- कर्णेल (Colonel)
- उप-कर्णेल (Lieutenant Colonel)
- मेजर (Major)
- कप्तान (Captain)
- लेफ्टिनेन्ट (Lieutenant)
- सह-लेफ्टिनेन्ट (Second Lieutenant)
जवान/गैरअफिसर (Junior Commissioned/Other Ranks) श्रेणी:
- सुबेदार महत्तम/सुबेदार
- जमदार
- हवल्दार
- नायब हवल्दार
- सार्जेन्ट
- सिपाही (Private/Rifleman)
दर्ज्यानी चिन्ह सम्बन्धी विशेष तथ्यहरू
👉 प्रधान सेनापतिको दर्ज्यानी चिन्हमा राष्ट्रिय चिन्ह र क्रस्ड तरबार सहितको विशेष सम्मानजनक चिन्ह हुन्छ, जुन नेपालको राष्ट्रपतिलाई मानार्थ प्रदान गरिन्छ।
👉 जर्नेलस्तरका अधिकारीहरूको दर्ज्यानीमा तारा (Star) चिन्हहरूको संख्याले दर्जा छुट्याइन्छ।
👉 कर्णेलदेखि सह-लेफ्टिनेन्टसम्मका अधिकारीहरूको दर्ज्यानी चिन्ह स्टार र क्रस्ड तरबारको संयोजनबाट बनेको हुन्छ।
👉 गैर-अफिसर दर्जाका दर्ज्यानी चिन्हहरूमा सामान्यतया V-आकारको धर्का (Chevron) प्रयोग हुन्छ, जुन दर्जा बढ्दै जाँदा धर्काको संख्या पनि बढ्छ।
👉 नेपाली सेनाको सर्वोच्च परमाधिपति (Supreme Commander) नेपालको राष्ट्रपति हुन्।
👉 सेनाको प्रशासनिक तथा सञ्चालन प्रमुख प्रधान सेनापति (Chief of Army Staff – CoAS) हुन्।
५. सैनिक ऐन २०६३ र सैनिक सेवा नियमावली २०६९
सैनिक ऐन, २०६३
👉 यो ऐन नेपाली सेनाको गठन, सञ्चालन, अनुशासन र कारबाही सम्बन्धी मूल कानून हो।
👉 यो ऐनले नेपाली सेनालाई लोकतान्त्रिक र जवाफदेही बनाउने उद्देश्यले वि.सं. २०६३ मा (जनआन्दोलन पश्चात) संशोधन/निर्माण गरिएको थियो।
👉 ऐनले सेनाको भर्ना, तालिम, दर्जा वृद्धि, सेवा-शर्त, अनुशासन र सजाय सम्बन्धी व्यवस्था गरेको छ।
सैनिक अदालत सम्बन्धी व्यवस्था
👉 सैनिक ऐनअन्तर्गत सैनिक अपराध/अनुशासनहीनता सम्बन्धी मुद्दाको कारबाहीका लागि सैनिक अदालत गठन हुने व्यवस्था छ।
👉 सैनिक अदालतले सैनिक कानून उल्लंघन गर्ने कर्मचारी/सैनिकउपर कारबाही गर्ने अधिकार राख्छ।
👉 सैनिक अदालतको तहगत संरचना (साधारण, विशेष, तथा उच्च तहका सैनिक अदालत) रहेको हुन्छ, जसले फौजदारी तथा अनुशासनसम्बन्धी मुद्दाको सुनुवाइ गर्छ।
👉 सैनिक अदालतको निर्णयमा चित्त नबुझे तोकिएको माथिल्लो निकाय वा सर्वोच्च अदालतसम्म पुनरावेदन गर्न सकिने व्यवस्था छ।
सैनिक सेवा नियमावली, २०६९
👉 यो नियमावलीले सैनिक ऐनको कार्यान्वयन विधि (कार्यविधि) निर्धारण गर्छ।
👉 यसले सेवा-सुविधा, तलब-भत्ता, बढुवा प्रक्रिया, अवकाश तथा बिदा सम्बन्धी विस्तृत व्यवस्था समेटेको छ।
बिदा सम्बन्धी व्यवस्था
👉 सैनिक सेवा नियमावलीले घर बिदा, बिरामी बिदा, असाधारण बिदा, प्रसूति/सुत्केरी बिदा जस्ता विभिन्न प्रकारका बिदाको हकदारी तोकेको छ।
👉 बिदाको अवधि र हकदारी दर्जा तथा सेवा अवधिका आधारमा फरक-फरक हुने व्यवस्था गरिएको छ।
👉 शान्ति मिसनमा खटिएका सैनिकका लागि विशेष बिदा व्यवस्था पनि रहेको छ।
६. ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरू
पृथ्वीनारायण शाह
👉 गोरखाका राजा, नेपाल एकीकरणका प्रणेता तथा “राष्ट्रपिता” भनेर चिनिन्छन्।
👉 वि.सं. १८०६ मा नुवाकोट, वि.सं. १८२५ मा काठमाडौं विजय गरे।
👉 दिव्योपदेश उनको प्रसिद्ध राजनीतिक-नैतिक ग्रन्थ हो, जसमा “नेपाल दुई ढुङ्गाको तरुल” भन्ने प्रसिद्ध भनाइ समेटिएको छ।
अमरसिंह थापा
👉 नेपाल एकीकरण र नेपाल-अंग्रेज युद्धका एक प्रमुख सेनापति।
👉 काँगडा र मलाउ युद्धको नेतृत्व गरे। “वृद्ध कजी” भनेर पनि चिनिन्छन्।
👉 नेपाल-अंग्रेज युद्धमा पश्चिमी मोर्चा (कुमाउँ-गढवाल) को नेतृत्व गरे।
भक्ति थापा
👉 नेपाल-अंग्रेज युद्धका बहादुर सेनापति, अमरसिंह थापाका काका।
👉 मकवानपुर मोर्चामा वृद्धावस्थामा समेत लडेर वीरगति प्राप्त गरे (वि.सं. १८७२)।
बलभद्र कुँवर
👉 नालापानी (खलंगा) युद्धका नायक।
👉 सीमित सेनाका साथ ब्रिटिश सेनासँग लामो समय लडे
बहादुर शाह
👉 पृथ्वीनारायण शाहका छोरा, नेपाल एकीकरण पश्चातको विस्तार अभियानका संरक्षक/मुख्तियार (रिजेन्ट) रहेका थिए।
👉 उनको समयमा नेपालको पश्चिम र पूर्वतर्फ विस्तार अभियान तीव्र भएको थियो।
जङ्गबहादुर राणा
👉 राणा शासनका संस्थापक, कोत पर्व (वि.सं. १९०३) पछि सत्तामा आए।
👉 सन् १८५५-५६ को नेपाल-तिब्बत युद्धको नेतृत्व गरे (थापाथली सन्धि)।
👉 सन् १८५७ को भारतीय विद्रोह दमनमा ब्रिटिशलाई सहयोग गरेबापत नयाँ मुलुक (हालको बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर आदि तराई भाग) फिर्ता ल्याए।
👉 बेलायत भ्रमण गर्ने पहिलो नेपाली प्रधानमन्त्री/शासक हुन्।
भीमसेन थापा
👉 नेपालका पहिलो शक्तिशाली मुखत्यार (प्रधानमन्त्री सरह), लामो समय (करिब ३१ वर्ष) शासन सम्हाले।
👉 नेपाल-अंग्रेज युद्ध (सुगौली सन्धि) को समयमा नेपालको नेतृत्व सम्हालेका थिए।
👉 पछि राजनीतिक षड्यन्त्रमा पराजित भई आत्महत्या गरेको भनिन्छ (वि.सं. १८९६)।
कालु पाण्डे
👉 पृथ्वीनारायण शाहका प्रमुख सेनापति, नुवाकोट विजयका नायक।
👉 किर्तिपुर युद्धमा वीरगति प्राप्त गरे।
नेपाली सेनासम्बन्धी प्रश्न कसरी तयारी गर्ने?
१. अवधारणा पहिले, अङ्क पछि — युद्ध, सन्धि, दर्जा र मिसनजस्ता अवधारणा पहिले राम्ररी बुझ्नुहोस्। अवधारणा बुझेपछि मिति र नाम सम्झन सजिलो हुन्छ।
२. परिवर्तनशील तथ्यलाई अद्यावधिक गर्ने — प्रधानसेनापतिको नाम, दर्जाबन्दी, संगठनको आकारजस्ता तथ्य हरेक वर्ष फेरिन्छन्। पछिल्लो आधिकारिक वेबसाइट र समाचारबाट अद्यावधिक गर्नुहोस्।
३. जोडी बनाएर सम्झने — 👉 युद्ध → सेनापति 👉 सन्धि → वर्ष 👉 मिसन → मुलुक 👉 दर्जा → चिन्ह
४. तालिका र सूचीको प्रयोग — शान्ति मिसन, दर्जाक्रम, ऐतिहासिक व्यक्तित्वजस्ता विषय तालिकामा लेखेर दोहोर्याउँदा छिटो सम्झिन्छ।
५. नियमित MCQ अभ्यास — तथ्य पढेपछि बहुविकल्पीय प्रश्न अभ्यास गर्नुहोस्। गलत भएका प्रश्नको छुट्टै सूची बनाएर परीक्षाअघि दोहोर्याउनुहोस्।
नेपाली सेना: अभ्यास प्रश्नहरू
निष्कर्ष
नेपाली सेना: सामान्य ज्ञान प्रश्न, तथ्य र अभ्यास स्रोतले Officer Cadet Entrance Exam का लागि आवश्यक नेपालको एकीकरण अभियान, नेपाल–अङ्ग्रेज युद्ध, नेपाल–भोट युद्ध, नेपाली सेनाको शान्ति सेनामा सहभागिता, सैनिक दर्जा तथा दर्ज्यानी चिन्ह र सैनिक ऐन तथा नियमावलीसम्बन्धी विषयहरू अध्ययन तथा अभ्यास गर्न सहयोग गर्छ।
पृथ्वीनारायण शाह, अमरसिंह थापा, भक्ति थापा, बलभद्र कुँवर, बहादुर शाह, जङ्गबहादुर राणा, भीमसेन थापा र कालु पाण्डेजस्ता ऐतिहासिक व्यक्तित्वहरूको योगदान, प्रमुख युद्धहरू, नेपाली सेनाका शान्ति मिसन तथा सैनिकसम्बन्धी कानुनी व्यवस्थाहरूमा विशेष ध्यान दिनुहोस्। नियमित अध्ययन, महत्वपूर्ण तथ्यहरूको पुनरावृत्ति, विषयगत नोट र MCQ अभ्यासमार्फत नेपाली सेना सम्बन्धी सामान्य ज्ञानलाई अझ बलियो बनाउन सकिन्छ।
यो स्रोत Officer Cadet Entrance Exam Preparation शृङ्खलाको एक भाग हो र नेपाली सेना Officer Cadet Entrance Exam का लागि सामान्य ज्ञान तयारीमा केन्द्रित छ। व्यवस्थित पाठ, विस्तृत अभ्यास बैंक र मोक टेस्टका लागि Pratima Academy LMS मा GK for Officer Cadet Entrance Exam Preparation कोर्सअन्तर्गत नेपाली सेना सम्बन्धी विषय अध्ययन गर्नुहोस् ।